İcra Kurulu Başkanı Nedir? CEO ve Genel Müdürden Farkı

İcra Kurulu Başkanı, şirketin icra kurulunun çalışmalarını yöneten ve kurulun ortak bir yönetim disiplini içinde çalışmasını sağlayan kişidir.

Bu tanımın önemli bir şartı vardır: Ortada gerçekten çalışan bir İcra Kurulu bulunmalıdır.

Üyeleri, görev alanı, toplantı düzeni ve karar mekanizması tanımlanmamış bir yapıda yalnızca bir yöneticiye “İcra Kurulu Başkanı” unvanı vermek yeni bir yönetim mekanizması oluşturmaz.

Bu nedenle İcra Kurulu Başkanlığını anlamak için önce şu soruyu sormak gerekir:

Bu kişi hangi kurula başkanlık ediyor ve bu kurul şirkette hangi kararları alıyor?

Cevabı açık değilse unvanın organizasyondaki karşılığı da yeterince açık değildir.

İcra Kurulu Başkanı Ne İş Yapar?

İcra Kurulu Başkanının temel görevi, icra kurulunu şirketin gerçek karar ve koordinasyon mekanizması olarak çalıştırmaktır.

İcra kurulunda satış, finans, üretim, operasyon, insan kaynakları veya şirket açısından kritik başka alanların yöneticileri bulunabilir. Bu yöneticilerin her biri kendi alanından sorumludur. Başkanın görevi ise bu farklı sorumlulukların şirketin ortak sonucu etrafında çalışmasını sağlamaktır.

Bu kapsamda İcra Kurulu Başkanı;

• kurulun önceliklerini ve gündemini belirler,
• kritik konuların doğru yöneticiler tarafından masaya getirilmesini sağlar,
• fonksiyonlar arasında çözülemeyen meselelerin sonuçlandırılmasını kolaylaştırır,
• alınan kararların sorumlularını ve takip düzenini netleştirir,
• kurulun rapor dinlenen uzun bir toplantıya dönüşmesini önler,
• yönetim kurulu veya şirket sahibi seviyesine taşınması gereken konuları ayırır.

İcra Kurulu Başkanının başarısının göstergesi kurulun şirketin karar kalitesini ve uygulama hızını ne ölçüde artırdığıdır.

İcra kurulunun üyeleri, kurulma biçimi, karar alanları ve toplantı düzenini İcra Kurulu: Şirketi Operasyondan Kurumsal Yönetime Taşıyan Yapı başlıklı yazımda ayrıntılı olarak ele aldım.

İcra Kurulu Başkanı ile CEO Aynı Kişi midir?

Olabilir. Fakat iki unvan aynı şeyi ifade etmez.

CEO, şirketin veya sorumluluğundaki ekonomik bütünlüğün tepe icra yöneticisidir. İcra Kurulu Başkanı ise belirli bir kurulun başkanlığını ifade eder.

Bir şirketin CEO’su aynı zamanda icra kuruluna başkanlık ediyorsa aynı kişi iki rolü birlikte taşıyor olabilir.

Ancak buradan “CEO’nun Türkçesi İcra Kurulu Başkanıdır” sonucu çıkarılamaz.

Bir şirkette CEO bulunabilir fakat resmi veya fiilî anlamda çalışan bir icra kurulu olmayabilir. Böyle bir durumda CEO yine tepe icra yöneticisidir; fakat başkanlık ettiği bir icra kurulu olmadığı için İcra Kurulu Başkanlığı ayrı bir anlam taşımaz.

Tersi de mümkündür. Şirket kendi organizasyon yapısı içinde icra kurulunun başkanlığını CEO dışında başka bir üst yöneticiye bırakabilir.

Bu nedenle iki unvan arasındaki ilişkiyi organizasyon şemasından ve gerçek çalışma düzeninden okumak gerekir.

İcra Kurulu Başkanı ile Genel Müdür Arasındaki Fark Nedir?

Genel Müdür şirketin bütününün icrai sonucundan sorumlu tepe yöneticidir. Genel Müdürün görevleri, yetkileri ve yönetim kuruluyla ilişkisi bu nedenle doğrudan şirketin yönetimiyle ilgilidir.

İcra Kurulu Başkanlığı ise kurul üzerinden tanımlanan bir roldür.

Birçok şirkette Genel Müdür aynı zamanda İcra Kurulu Başkanı olabilir. Bu oldukça doğal bir yapıdır. Şirketin tamamından sorumlu kişi, kendi üst yönetim ekibinden oluşan icra kurulunun da çalışmalarını yönetir.

Buradaki önemli nokta şudur:

Genel Müdür olduğu için otomatik olarak İcra Kurulu Başkanı olunmaz; İcra Kurulu Başkanı olabilmek için başkanlık edilen gerçek bir icra kurulu bulunmalıdır.

Bu ayrım unvan tartışması gibi görünse de aslında şirketin yönetim mimarisiyle ilgilidir.

İcra Kurulu Başkanı ile Yönetim Kurulu Başkanı Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki makam diğerlerine göre, birbirinden daha belirgin biçimde ayrılır.

Yönetim Kurulu Başkanı, yönetim kurulunun çalışmalarına başkanlık eder. Yönetim kurulu şirketin yönü, önemli politikaları, sermaye kararları ve üst yönetimin gözetimi gibi konularla ilgilenir. İcra Kurulu Başkanı ise şirketin icra tarafındaki ortak çalışma ve karar mekanizmasını yönetir.

Basit bir ifadeyle: Yönetim Kurulu Başkanı kurulun gözetim ve yön belirleme tarafındadır. İcra Kurulu Başkanı uygulama ve yönetim tarafındadır.

Bu nedenle yönetim kurulu ile icra kurulunun görev alanlarının da birbirine karıştırılmaması gerekir. Bu ayrımı Yönetim Kurulu yazımda ayrıca ele aldım.

Aynı kişi bazı şirketlerde iki görevi de taşıyabilir. Ancak bu durumda iki farklı sıfatla hareket ettiğinin farkında olmak gerekir. Yönetim kurulunun gözetmesi gereken icra mekanizmasına aynı kişinin başkanlık etmesi yönetişim açısından ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

Patron İcra Kurulu Başkanı Olabilir mi?

Olabilir. Özellikle aile şirketlerinde patronun doğrudan İcra Kurulu Başkanı olduğu yapılar görüyoruz. Bunun doğru veya yanlış olduğuna yalnız unvana bakarak karar verilemez. Burada mesele patronun kurul içindeki davranışıdır.

İcra kurulunda herkes görüşünü açıklıyor fakat bütün kararları sonunda patron veriyorsa ortada gerçek anlamda kolektif çalışan bir icra kurulu bulunmayabilir. Kurul zamanla patrona rapor verilen genişletilmiş bir yönetici toplantısına dönüşür.

Patronun başkanlığı daha sağlıklı çalışıyorsa tablo farklıdır. Başkan gündemi yönetir, yöneticilerin kendi sorumluluk alanlarında karar almalarını sağlar, farklı görüşlerin ortaya çıkmasına izin verir ve kendi yetkisinde olmayan her meseleyi üzerine çekmez.

Dolayısıyla sorun, kurulun varlığının başkanın kişisel karar gücü altında anlamsızlaşmasıdır.

İcra Kurulu Başkanı Kurul Üyelerinin Üst Yöneticisi midir?

Her zaman değil.

Bu ayrım önemlidir.

İcra Kurulu Başkanı kurul toplantısı içindeki başkanlık rolü nedeniyle bütün üyelerin organizasyon şemasındaki doğrudan yöneticisi olmak zorunda değildir.

Örneğin CEO veya Genel Müdür İcra Kurulu Başkanıysa kurul üyelerinin büyük bölümü zaten organizasyon içinde kendisine bağlı olabilir.

Başka yapılarda ise farklı raporlama ilişkileri bulunabilir.

Bu nedenle başkanlık makamı ile hiyerarşik yöneticilik aynı şey olarak kabul edilmemelidir. İcra Kurulu Başkanının kurul içindeki görevi, ortak karar mekanizmasını işletmek ve şirketin farklı yönetim alanlarını aynı sonuç etrafında buluşturmaktır.

İcra Kurulu Başkanlığı Ne Zaman Sadece Bir Unvana Dönüşür?

Bir şirketin organizasyon şemasında İcra Kurulu Başkanı bulunması, icra kurulunun gerçekten çalıştığını göstermez.

Şu durumlarda makamın içi boşalmaya başlar:

• Kurulun kimlerden oluştuğu belli değildir.
• Düzenli toplantı yapılmaz.
• Hangi kararların kurulda alınacağı tanımlanmamıştır.
• Başkan bütün kararları tek başına verir.
• Üyeler yalnız kendi departmanlarının raporlarını sunar.
• Alınan kararların sorumlusu ve takip tarihi belirlenmez.
• Kurul ile Genel Müdür, CEO, patron veya yönetim kurulu arasındaki yetki sınırları bilinmez.

Böyle bir yapıda problem, başkanın başkanlık ettiği yönetim mekanizmasının tasarlanmamış olmasıdır. Bu nedenle benim için İcra Kurulu Başkanlığı konusunda temel ölçü başkanın gücünden önce kurulun gerçekliğidir.

İcra Kurulu Başkanı Hakkında Sık Sorulan Sorular

İcra Kurulu Başkanı kim olur?

Çoğu şirkette Genel Müdür veya CEO bu görevi üstlenebilir. Şirketin organizasyon yapısına göre başka bir üst yönetici veya iş sahibi de İcra Kurulu Başkanı olabilir.

İcra Kurulu Başkanı CEO’dan üstün müdür?

Böyle genel bir kural yoktur. CEO şirketin tepe icra makamını, İcra Kurulu Başkanlığı ise bir kurulun başkanlığını ifade eder. Aynı kişi iki unvanı birlikte taşıyabilir.

Genel Müdür İcra Kurulu Başkanı olabilir mi?

Olabilir. Hatta Genel Müdürün kendi üst yönetim ekibinden oluşan icra kuruluna başkanlık etmesi birçok organizasyonda doğal bir modeldir.

İcra Kurulu Başkanı Yönetim Kurulu Başkanı olabilir mi?

Aynı kişi iki görevi birlikte üstlenebilir. Ancak yönetim kurulunun gözetim rolü ile icra kurulunun uygulama rolü birbirinden ayrılmalı ve bu birleşmenin yönetişim üzerindeki etkileri değerlendirilmelidir.

İcra Kurulu Başkanı şirketin en yetkili kişisi midir?

Unvan tek başına böyle bir sonuç doğurmaz. Yetkinin kapsamı şirketin organizasyon yapısı, karar düzeni, yetki devri ve temsil sistemiyle belirlenir.

İcra Kurulu Başkanı olmak için İcra Kurulu bulunması gerekir mi?

Kavramsal olarak evet. İcra Kurulu Başkanlığı bir kurulun başkanlığını ifade eder. Üyeleri ve çalışma düzeni bulunan gerçek bir kurul yoksa unvanın yönetim sistemi içindeki karşılığı zayıflar. İcra Kurulu Başkanlığını diğer üst yönetim unvanlarından ayıran temel nokta budur.

Özetle: CEO ve Genel Müdür, tepe icra yöneticisini tanımlayan makamlar olabilir. İcra Kurulu Başkanı ise tek başına bir şirket yönetim seviyesini değil, kolektif bir icra mekanizmasının başkanlığını anlatır.

Bu nedenle bir organizasyonda “İcra Kurulu Başkanı kimdir?” sorusundan önce daha temel bir soru sorulmalıdır: Başkanlık ettiği İcra Kurulu hangi kararları almak için vardır?

Bu soru net biçimde cevaplanabiliyorsa başkanlık makamının da şirket içindeki gerçek yeri büyük ölçüde ortaya çıkar.