CEO Nedir? Genel Müdürden Farklı mıdır?

CEO, İngilizcedeki Chief Executive Officer unvanının kısaltmasıdır. Bir şirketin veya şirketler grubunun icrasından en üst seviyede sorumlu yöneticiyi ifade eder. Türkiye’de tek şirketli yapılarda bu makamın yerleşik karşılığı çoğu zaman Genel Müdürdür.

Bu nedenle bir yöneticinin kartvizitinde CEO yazması, onu kendiliğinden Genel Müdürden daha üst bir seviyeye taşımaz. Yönettiği alan, karar yetkisi, sonuç sorumluluğu ve raporlama hattı aynıysa iki unvan çoğu kez aynı makamı anlatır.

Bir şirkette dün Genel Müdür olarak görev yapan kişi bugün CEO unvanını kullanmaya başlamış, buna karşılık yönettiği alan ve yetkilerinde herhangi bir değişiklik olmamışsa organizasyon açısından yeni bir makam ortaya çıkmış sayılmaz. Unvan değişmiştir.

CEO kavramını doğru anlamak için önce bu ayrımı yerli yerine oturtmak gerekir.

CEO ile Genel Müdür Aynı mıdır?

Türkiye’de Genel Müdür, şirketin bütününün icrai sonucundan sorumlu tepe yöneticisidir. Bu makam uluslararası kurumsal dilde aynı tepe icra sorumluluğunu ifade eder.

Tek bir şirketin başında tek bir tepe yönetici bulunduğunu düşünelim. Satış, üretim, finans, insan kaynakları ve diğer fonksiyonlar bu yöneticiye bağlıysa, yönetici şirketin toplam sonucundan sorumluysa ve yönetim kuruluna hesap veriyorsa, kendisine CEO veya Genel Müdür denmesi yaptığı işi değiştirmez.

Genel Müdür yazımda bu makamın görevlerini, yetkilerini, yönetim kuruluyla ilişkisini ve sonuç sorumluluğunu ayrıntılı biçimde ele aldım. Aynı tepe makamını yeniden tarif etmemek için CEO’nun görevlerini burada ayrıca uzun bir liste halinde tekrarlamaya gerek görmüyorum.

Unvanların ayrıştığı yapılar da vardır. Özellikle holdinglerde ve şirket gruplarında Grup CEO’su birden fazla şirketin toplamından sorumlu olurken, kendisine bağlı Genel Müdürler kendi şirketlerini yönetebilir. Burada Grup CEO’sunun daha üstte bulunmasının sebebi yönettiği ekonomik alanın daha geniş olmasıdır.

Aynı durum ülke veya iş kolu yapılanmalarında da görülebilir. Bir grubun Türkiye CEO’su, farklı şirket veya iş birimlerinin yöneticilerini yönetebilir. Başka bir şirkette ise CEO ile Genel Müdür tamamen aynı koltuğun iki farklı adıdır.

Dolayısıyla “CEO mu daha üst, Genel Müdür mü?” sorusuna yalnız unvanlara bakarak cevap vermek mümkün değildir. Organizasyon şemasına, yetkilere ve sonuç sorumluluğunun kapsamına bakmak gerekir.

CEO Ne İş Yapar?

CEO, sorumluluğundaki şirketin veya şirketler grubunun bütününe bakar. Yönetim kuruluyla birlikte şirketin geleceğine ilişkin temel seçeneklerin hazırlanmasında rol alır, kurulun onayladığı yönün iş planlarına ve bütçeye dönüşmesini sağlar ve yönetim ekibinin bu doğrultuda çalışmasını yönetir.

Tepe icra yöneticisinin sorumluluğu finansal sonuçlarla da sınırlı kalmaz. Şirketin yönetim kapasitesi, organizasyonun sağlığı, önemli riskler, üst yönetim kadrosunun kalitesi ve yönetim kurulunun şirketi doğru bilgilerle görebilmesi de CEO’nun sorumluluk alanının içindedir.

Bu yönüyle CEO’nun görev ve yetki düzeni, Genel Müdür için geçerli olan temel prensiplerle aynıdır.

CEO unvanının hukuki tarafında da benzer bir durum vardır. Türk Ticaret Kanunu, CEO’yu anonim şirketlerde yönetim kurulu gibi ayrı ve zorunlu bir şirket organı olarak tanımlamaz. Bir kişinin CEO unvanını taşıması, sırf ünvan kulağa üst düzey geliyor diye ona sınırsız yönetim, temsil veya imza yetkisi kazandırmaz. Yetkinin gerçek kapsamı şirketin yönetim ve temsil düzenine göre belirlenir.

Chief Executive Officer ifadesindeki “officer” kelimesini Türkçedeki memur kavramıyla da karıştırmamak gerekir. Kurumsal İngilizce’de officer, şirket içinde belirli bir üst yönetim makamını taşıyan kişiyi ifade eder. CEO’yu anlam bakımından “en üst icra yöneticisi” olarak okumak daha doğrudur. Türkiye’de bazı şirketler CEO karşılığı olarak ‘İcra Kurulu Başkanı’ unvanını da kullanmaktadır. Ancak şirkette bu kişinin başkanlık ettiği, üyeleri ve çalışma düzeni tanımlanmış gerçek bir icra kurulu bulunmuyorsa bu kullanım kavramsal olarak tartışmalıdır. CEO şirketin icrasındaki en üst yönetim makamını ifade ederken, İcra Kurulu Başkanı tanımlanmış bir icra kurulunun başkanlığını üstlenir.

Bu ayrımı İcra Kurulu Başkanı yazısında ayrıca ele aldım.

CEO Unvanı Şirkette Neyi Değiştirir?

CEO unvanının kullanılması özellikle uluslararası faaliyet gösteren şirketlerde ortak bir kurumsal dil sağlayabilir. Yabancı yatırımcılar, çalışanlar, iş ortakları veya grup şirketleri açısından Chief Executive Officer birçok ülkede kolayca tanınan bir unvandır.

Şirketler grubunda kullanılan CEO unvanı yöneticinin kapsamını görünür kılmak açısından da faydalı olabilir. Grup CEO’su, ülke CEO’su veya belirli bir iş alanından sorumlu CEO gibi unvanlar, kişinin hangi ekonomik bütünlüğü yönettiği açık biçimde tanımlandığında organizasyonda anlam kazanır.

Bununla beraber CEO unvanının kendi başına şirkete daha kurumsal bir yapı kazandırdığını düşünmemek gerekir. Genel Müdürün CEO yapılmasına rağmen patron bütün önemli kararları vermeye devam ediyor, yöneticiler hâlâ patronun onayını arıyor ve tepe yöneticinin gerçek karar alanı değişmiyorsa şirketin yönetim sistemi aynı yerde durmaktadır.

Unvan değişikliği organizasyonel bir değişiklik olacaksa yetki, kapsam veya raporlama düzeninde de buna karşılık gelen bir değişim bulunmalıdır.

Bu konu alt yönetim unvanları açısından da önemlidir. Genel Müdürün unvanının CEO olarak değiştirilmesi, Genel Müdür Yardımcılarının unvanlarının değiştirilmesini gerektirmez. Genel Müdür Yardımcısı yazımda değindiğim gibi GMY, kendi sonuç alanı ve yetkileriyle tanımlanan bir yönetim seviyesidir. Tepe yöneticinin İngilizce unvan kullanmaya başlaması organizasyonun geri kalanını otomatik olarak yeniden adlandırmaz.

CEO, Yönetim Kurulu Başkanı ve İcra Kurulu Başkanı

Yönetim Kurulu Başkanı, yönetim kurulunun çalışmalarına başkanlık eder. CEO ise şirketin icrasını yönetir. İyi kurulmuş bir yönetim yapısında bu iki rolün hangi kararları aldığı ve birbirleriyle nasıl çalışacağı açık biçimde belirlenmiştir.

Aynı kişinin hem Yönetim Kurulu Başkanı hem CEO olması mümkündür. Bu durumda da kişi iki farklı sıfat taşımaktadır. Bir sıfatıyla yönetim kurulunun başındadır, diğer sıfatıyla şirketin icrasını yönetmektedir. Özellikle yönetim kurulunun CEO’yu gözetmesi ve performansını değerlendirmesi gereken yapılarda bu iki rolün aynı kişide toplanmasının yönetişim açısından ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Bu ilişkinin yönetim kurulu tarafını Yönetim Kurulu Başkanı yazımda ayrıntılı olarak ele aldım.

İcra Kurulu Başkanlığı ise başka bir yönetim düzenine aittir. Bir şirkette gerçek anlamda çalışan bir İcra Kurulu varsa, bu kurulun toplantı ve karar düzenini yöneten kişi İcra Kurulu Başkanı olabilir. CEO aynı zamanda İcra Kurulu Başkanı olarak görev yapabileceği gibi şirket bu iki görevi farklı kişilere de verebilir.

Bu nedenle CEO ile İcra Kurulu Başkanını da otomatik olarak aynı makam kabul etmemek gerekir.

CEO Hakkında Sık Sorulan Sorular

CEO kime bağlıdır?

Tek şirketli klasik yapılarda CEO çoğunlukla yönetim kuruluna karşı hesap verir. Şirketler grubunda bir şirketin CEO’su Grup CEO’suna veya ana şirketin belirlediği başka bir yönetim makamına bağlı olabilir.

CEO, Genel Müdürden daha mı üstündür?

Böyle genel bir kural yoktur. Tek şirketin aynı tepe icra makamından söz ediliyorsa CEO ile Genel Müdür aynı seviyeyi ifade edebilir. Grup CEO’sunun şirket Genel Müdürlerinden üstte bulunduğu yapılarda fark, unvandan kaynaklanmaz. Grup CEO’sunun sorumluluk alanı daha geniştir.

Küçük bir şirkette CEO olur mu?

Olabilir. CEO unvanının kullanılabilmesi için şirketin holding veya büyük bir kuruluş olması gerekmez. Bir girişimin kurucusu da CEO unvanını kullanabilir. Şirketin büyüklüğü ile unvan birbirinden ayrı konulardır.

Şirket sahibi CEO olabilir mi?

Olabilir. Bir şirket sahibi aynı zamanda şirketin icrasını yönetiyorsa CEO olarak görev yapabilir. Burada ortaklık sıfatı ile yöneticilik sıfatının birbirinden ayrılması gerekir. Kişi sermayenin sahibi olduğu için ortak, şirketin icrasını yönettiği için CEO’dur.

CEO şirketin yasal temsilcisi midir?

CEO unvanı tek başına şirketi her konuda temsil etme veya her belgeyi imzalama yetkisi sağlamaz. Temsil ve imza yetkisi şirketin hukuki ve iç yönetim düzenine göre ayrıca belirlenir.

Genel Müdür CEO olursa GMY’ler de başka unvan mı almalıdır?

Hayır. Tepe yöneticinin Genel Müdür yerine CEO unvanını kullanması, altındaki Genel Müdür Yardımcılarının unvanını kendiliğinden değiştirmez. Şirket isterse uluslararası unvan sistemine geçebilir, fakat bunun organizasyonel bir zorunluluğu yoktur.

CEO unvanı bir şirketin büyüklüğünü, yönetim kalitesini veya tepe yöneticisinin gerçek yetkisini tek başına göstermez. O makamı anlamak için yöneticinin hangi ekonomik bütünlüğün sonucundan sorumlu olduğuna, hangi kararları alabildiğine, hangi kaynakları yönettiğine ve kime hesap verdiğine bakmak gerekir.

Bu soruların cevapları aynıysa, kartvizitte CEO veya Genel Müdür yazması çoğu şirkette düşündüğümüzden daha az şey değiştirir.

Şirketinizde tepe yönetimin görev ve yetkilerinin netleşmesi, kararların kişilere bağımlı olmaktan çıkması ve yönetimin daha düzenli bir sistem içinde işlemesi için yürüttüğümüz çalışmayı Kurumsal Yönetime Geçiş hizmetimizde inceleyebilirsiniz.